Badanie zmian – przebiegów w czasie

Nie tylko wielkie kryzysy mają przebieg gwałtowny. Samobójstwo zbankrutowanego sklepikarza — zdarzenie w czasach najbardziej tzw. „normalnych“ powszednie — jest dla jego rodziny, dła kółka przyjaciół, dla wierzycieli i dłużników katastrofą nagłą i gwałtowną — „przewrotem“. Z podobnych i z mniejszych jeszcze przewrotów, z drobnych codziennych „rewolucji“ składa się każda ewolucja. Ale różnica między jedną a drugą formą zmian nie jest tylko ilościową różnicą ogólności i natężenia, jest także jakościowa. Rewolucja bowiem jest zawsze konfliktem gwałtownym całych kompleksów, nie zamianą elementów zużytych przez nowe.

Badanie zmian, tj. przebiegów w czasie, musi być z natury rzeczy historyczne, co oczywiście nie wyłącza porównania. Mamy tu przecież również do czynienia z faktami dającymi się policzyć, z faktami wielokrotnymi w przestrzeni, choćby wystąpiły jednocześnie tylko jednorazowo. Każda, nawet sama w sobie rozpatrywana rewolucja, może być ujęta w cyfry i wykresy statystyczne, gdyż każda obejmuje pewną ilość dokonywających ją i pewną ilość zwalczających ją ludzi, wraz z pewnym zasobem dóbr, wprowadzonych obustronnie w grę. Aby dojść do ogólnej teorii ewolucji, trzeba je z sobą porównywać. Ale to już nie należy do rzeczy.

Część I tego rozdziału stanowi fragmenty napisanej przez Czarnowskiego Przedmoivy do wydania polskiego książki René Mauniera, Wprowadzenie do socjologii (Warszawa 1932, Biblioteka Samokształcenia, nr 1). Część II i III zawiera Uzupelnienie do tej książki również pióra Czarnowskiego. Z Przedmowy zachowały się tylko fragmenty, dotyczące definicji faktów społecznych. Opuszczenia zaznaczone są trzema kropkami. Tytuł rozdziału pochodzi od redakcji.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>