Category Filozofia

Prawa człowieka powszechnie wzięte

Niemniej !rażącą wydaje się sprzeczność między określeniem praw narodów, którymi są „prawa człowieka powszechnie wzięte“ – a więc wolność, równość i własność – a twierdzeniem, iż „wojna jest ustawą Stwórcy“, mimo zastrzeżenia, iż chodzi tylko o wojnę obronną, taką, „której końcem jest ocalenie rodzaju ludzkiego“. Przecież o obronie „wewnętrznej“ praw obywatela mówi się, iż „tak być urządzoną powinna, aby nigdy ukazać się nie mogła groźną towarzystwa wolności“, powierzona być przeto powinna sądom, orze- ścią tego, co ją uprawia“, iż ziemia polska tylko do narodu polskiego należeć może, jak francuska, moskiewska czy niemiecka do Francji, Moskwy i Niemiec. Zacznie wreszcie obowiązywać nie tylko w teorii zasada, z prawa człowieka wysnuta, iż nikt, żaden naród nawet, nie może odstąpić drugiemu części swych obywateli, że „sejm najlegalniejszy tylko część narodu z swojego towarzystwa wymazać, ale oddawać w niewolę nie ma żadnej władzy“, uznane zostanie przeto, iż ratyfikowany przez sejm traktat podziałowy jest nieważny. W ten sposób Rewolucja Francuska wzmacnia w Staszicu nadzieje, które żywi jako filozof i jako patriota, i dostarcza mu argumentów nowych dla uzasadnienia dwóch postulatów politycznych, które przetrwają aż do odrodzenia Polski po wieku z górą: postulatu, iż odrodzić się ona może tylko przez moc, którą daje zjednoczenie w obywatelskiej równości, oraz postulatu całości rozszarpanego kraju.

więcej

Opinia średniowiecznej szlachty

Króla będą strzegli i wolności pospolitej. To drudzy senatorowie będą jako malowani? I Ty, ziemianinie, milcz: lepiej ja wiem twoją wolność, a nie masz też na co pieniędzy wydawać, aż na ten nowy principatuml To ten nowy urząd będzie miał moc nad królem, nad senatorem, nad ślachcicem i nad wszystką Rzecząpospolitą? Cóż po królu, gdy go sedecemcir złożyć może? Panowie, panowie! …lepiej teraz temu zabieżeć, cum messis in herba estii [9h

więcej

Stroynowski i jego pogląd

Więcej wartościowym pod względem systematyczności fizjologicznej jest fizjokratyzm u nas. Nie można go też nazwać zupełnie jałowym, jak to czyni Grabski. Zapewne pisarze polscy kierunku tego nie wprowadzili wielu oryginalnych myśli do nauki, nie zdobyli się na własne ugrupowanie zjawisk. Bądź co bądź jednak książka Stroynowskiego10 zawiera szereg poglądów na społeczeństwo jako całość, które cechuje już pewna samodzielność, wykazująca, że autor nie szedł w przesłankach swych ślepo za francuskimi wzorami.

więcej