Charakter obowiązkowy wierzeń

Wykazanie tego jest zasługą grona badaczy, grupujących się około wydawnictwa l’Année Sociologique z Emilem Durkheimein na czele, którzy, ująwszy kwestię ze stanowiska socjologicznego, przyczynili się znakomicie do wydobycia jej z tego grzęzawiska, w którym tkwiła od czasów Tylora i Spencera.

Socjologowie francuscy ograniczyli przede wszystkim formalnie pole badań. Stwierdzili mianowicie, że z wierzeń i praktyk, które składają się na fakt religijny, nie tylko te drugie, ale i pierwsze są obowiązujące. Każdy wyznawca danej religii nie tylko wierzy w jej dogmaty i obowiązany jest postępować tak, jakby w nie wierzył, ale wiara sama jest dlań obowiązująca. W ten sposób zdobyto kryterium formalne dla odróżnienia faktów religijnych od faktów natury moralnej, prawnej itd., które polegają tylko na obowiązujących normach postępowania, i od wierzeń lub mniemań natury naukowej, które nie są społecznie obowiązujące.

Ale skąd bierze się ten charakter obowiązkowy wierzeń? Źródłem jego być może tylko wyższa od człowieka istota, potężny autorytet, a autorytetem w stosunku do jednostki jest tylko społeczeństwo. Ono jedno może mu narzucić przedstawienia mające taką cechę pewności, że inne, mające źródło swe w doświadczeniu osobistym, nie mogą się przed nimi ostać, jak to widzimy na każdym kroku, gdy chodzi o przedstawienia religijne. Wyznawca zawsze wątpić będzie o rzeczywistości swych wrażeń zmysłowych, o ile przeczą one jakiemuś jego wierzeniu religijnemu, a nigdy samego wierzenia w wątpliwość nie poda. Zresztą autorytetem, na który w pierwszym rzędzie powołują się wyznawcy. jest przede wszystkim tradycja. A kto mówi o tradycji, na myśli ma społeczeństwo.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>