Charakter wsi jako społeczność zupełna

Odwrotnie, robotnik zgłasza się ofiarowując pracę swoją bez względu na to, czy trwać ona będzie trzy dni czy tydzień za tyle to miar żyta łub za taką to część przyodziewku. Słowem, mamy na wsi i w mieście do czynienia z dwoma odrębnymi społeczeństwami, stosującymi w życiu codziennym zupełnie odmienne zasady. Wieś przeciwstawia się przetwarzającemu, kupczącemu i urzędującemu miastu jako całość, mająca poczucie swej odrębności.

Te właśnie fakty – w związku z omówionym wyżej charakterem wsi jako społeczności zupełnej – działają jednocząco na ruch chłopski mimo rozgrywających się wewnątrz tej społeczności konfliktów społeczno-gospodarczych. To poczucie jedności znajduje swój wyraz w dążeniu mniej lub więcej świadomym do zaznaczenia się w życiu całości społecznej, do podkreślania, wywyższania, niekiedy nieomal apoteozowania tego, co w chłopie jest chłopskie, co we wsi jest wiejskie. Tu ma swoje źródło ruch w kierunku wyrażenia się wsi już nie politycznego, ale kulturalnego. Zaginęły wprawdzie odrębne stroje chłopskie w większej części kraju, ale zachowały się gdzieniegdzie i – rzecz charakterystyczna – tam właśnie, gdzie poczucie odrębności chłopskiej i duma z należenia do chłopskiego stanu jest największą, np. w Łowickiem, w Krakowskiem.

Warto przy tym zauważyć, że łowiczanin i krakowianin chodzą wprawdzie na codzień w marynarkach, ale do kościoła i do miasta, właśnie do miasta ! – wdziewają sukmanę. Ale do stroju i do malowanki nie ogranicza się przecież kultura ludu. Wchodzi w jej skład cały przebogaty folklor, cala obyczajowość, sposoby wykonywania pracy, tradycyjne poglądy i tradycyjne wierzenia – słowem to wszystko, cośmy wyżej nazwali przeszłością obarczającą wieś. W ciągu pierwszych kilkudziesięciu lat po zniesieniu pańszczyzny chłop zrzucał z siebie z dość lekkim sercem cały ten balast przeszłości, skojarzony w jego wyobrażeniu z poniżeniem stanu włościańskiego w porównaniu z mieszczańskim i szlacheckim, a nawet z wolnym robotnikiem fabrycznym. Obecnie zwraca się on – zwłaszcza pokolenie młodsze – ku całej tej tradycji, by z niej wydobyć to, co jest jeszcze przydatne, co da się zastosować do nowych warunków, a wzmocnić może jednocześnie chłopską odrębność.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>