Chrystianizacja państwa rzymskiego

Nic to, że nie każdy cesarz zadaniu zdolen jest sprostać. Nic, że wśród tych, którzy kolejno w Mediolanie czy Konstantynopolu władzę obejmują, tak wielu jest złych, podstępnych, samolubnych, że zdarzają się wśród nich nawet heretycy, prześladujący prawowierność katolicką. Cesarz jest zawsze panem prawowitym. Skoro Bóg dopuścił do pomazania go na święty urząd, miał w tym swój cel. Bóg czasem ludzkość doświadcza. Buntować się przeciwko wadzą procesje. Drudzy, choć już w raju zasiadający, nie opuszczają miasta, w którym niegdyś pasterzami byli: jako patronowie święci upraszają dlań łaski. W ten sposób wzrastający w państwie rzymskim partykularyzm miast i prowincji znalazł dla siebie oparcie w organizacji Kościoła i znalazł swój wyraz chrześcijański.

Chrystianizacja państwa rzymskiego nie usunęła więc antagonizmów. Nie udało się stworzyć upragnionej jedności moralnej. Kościół nie mógł stać się wręcz narzędziem świeckich celów państwowych, państwo nie chciało być sługą Kościoła i stać się nim nie mogło, o ile nie chciało wyrzec się całej swej tradycji. Z długiej strony cesarz chrześcijańskim być musiał, o ile chciał zachować autorytet nad chrześcijańską masą ludową, a Kościół, dążenia partykula- rystyczne tej masy w siebie wchłonąwszy, musiał dla utrzymania swej jedności oprzeć się na jedynej istniejącej organizacji powszechnej, na państwie. Stąd nieuniknione starcia ideologii i wzajemne ich przenikanie się, które zadecydowało o kierunku następnego rozwoju ideowego. Wprawdzie państwo rzymskie rozpadło się wkrótce pod ciosami barbarzyńców. Ale wytworzone w wieku IV i początku V wzory przetrwały. Dzięki półtorawiekowemu związkowi Kościoła z cesarstwem z jednej, z samorządem miejscowym z drugiej strony, Kościół przekazał wiekom następnym spuściznę ideową starożytności: ideę władztwa powszechnego i ideę lokalnego związku społecznego jako podstawy owego władztwa – wszystko w łączności z ideą jedności chrześcijańskiej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>