„Czarna procesja“ w sejmie

Z goryczą wspomina też Staszic to opryskliwe przyjęcie, jakiego „czarna procesja“ doznała w sejmie. Sam w sobie ruch emancypacyjny mieszczaństwa pokrzepia go w sposób widoczny. Utwierdza go on w przekonaniu o słuszności zawsze głoszonych przez niego poglądów, że przyjęcie stanów upośledzonych do związku politycznego Rzeczypospolitej jest czymś więcej niż nakazem chrześcijańskiej miłości bliźniego czy wymaganiem teorii prawa człowieka: że jest sprawą bytu i potęgi narodu. Bo te właśnie upośledzone stany stanowią zbiornik sił żywych. Chłop i rzemieślnik wytwarzają, względnie przetwarzają bogactwa kraju: kupiec nadaje obieg pieniądzom, bez których nie ma podatku na wojsko: wszyscy razem są tą masą ludzką, bez której nie będzie skąd wziąć żołnierza. Spojenie wszystkich tych czynników wzrostu potęgi polskiej w całość organiczną jest starym programem Staszica, rozwiniętym w Uwagach miast. W stanie tym wielu jest już – znacznie więcej stosunkowo niż wśród szlachty – ludzi światłych i wykształconych gruntownie, trzymających rękę na pulsie życia umysłowego, artystycznego i społecznego Europy, a nie ma bogatszego kupca, który by dzięki swoim interesom nie miał wiadomości dokładnych o współczesnym ruchu stanu trzeciego we Francji, o sile mieszczaństwa angielskiego, o wielkich tradycjach miast niemieckich. Dziś najwybitniejsi z tych ludzi są ze swego stanu zbyt dumni, by nobilitacje skłoniły ich do zdradzenia jego sprawy. Wiedzą o tym, że przedstawiają wartość społeczną większą niż przeciętny ziemianin, nie mówiąc już o szlachcicu drobnym, większą niż niejeden magnat. Tym dotkliwiej rani ich upośledzenie ich stanu i choć nie mogą marzyć o wszczęciu ruchu tak potężnego, jak mieszczaństwo francuskie, żądają stanowczo i natarczywie należnego sobie miejsca przy wspólnym ognisku Ojczyzny. Bo mieszczaństwo to jest patriotyczne gorąco i sprawy własnej nie oddziela od sprawy kraju. Chce wziąć udział w życiu publicznym zarówno dlatego, by wznieść się wyżej, jak dlatego, by na równi ze szlachtą pracować dla dobra ogólnego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>