DEFINICJA I KLASYFIKACJA FAKTÓW SPOŁECZNYCH CZ. II

Zastanowienie się nad nim przyczynić się może, jak sądzimy, skutecznie do innej niż potoczna oceny charakteru faktów społecznych i do należytego ułożenia ich hierarchii. Zbyt często opinia ma za głębokie, za zasadnicze to, co jest powierzchowne, co jest wtórne, co jest tylko przejawem dokonywają- cych się zmian, a nie tymi zmianami. Wprawdzie od półtora wieku najszersza nawet opinia nauczyła się mieć za istotne w życiu społeczeństw nie tylko sprawy czysto polityczne, sprawy władców i sposoby wykonywania przez nich ich władzy. Dostrzegamy np., że fakty gospodarcze rządzą najbardziej nawet władczymi jednostkami, choć niekiedy — nawet obecnie — zdarzają się nawroty do poglądów indywidualistycznych w historii i w ocenie chwili bieżącej.

Tym bardziej na czasie wydaje się spopularyzowanie tego, co uważać dziś można za zdobycz istotną i za podstawę socjologii, mianowicie określenia „zdeterminowania“ nie tylko naszego sposobu postępowania, ale nawet, w ogólnych zarysach, naszego życia wewnętrznego przez zbiorowość. Każdy z nas jest tej złożonej zbiorowości wytworem, każdy jest, według słów Simmla, punktem skrzyżowania stosunków społecznych. Wprawdzie stosunki te nie są do pomyślenia bez ich końcowych punktów — nie ma społeczeństwa bez jednostek. Ale odwrotnie — nie ma jednostek, nie ma osobowości bez społeczeństwa. Jak powiada stary Staszic: ,Człowiek bez towarzystwa nawet się pomyśleć nie da“…

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>