Działalność patriotów polskich

Prawda, że w działalności patriotów polskich przejawia się wyraźnie lęk przed przemianami gwałtownymi. Zresztą ci wielcy panowie, którzy kierują stronnictwem patriotycznym, nie walczą przecież o sprawę własną: ludem ani jego przedstawicielami nie są – są tylko rozumni, patriotyczni i ludzcy: w sprawie stanów upośledzonych idą też łatwo na kompromis, wolą sprawę przewlec, niż przeprowadzić ją gwałtem. Stają często wpół drogi wówczas nawet, gdy zdają się akcję prowadzić z wielkim rozmachem i stanowczością. Przykładem najwymowniejszym konstytucja 3-go maja, opracowana w tajemnicy i przeforsowana w sejmie zaskoczonym znienacka – jakże jest ostrożna w swych postanowieniach tyczących się mieszczan i chłopów! Niemniej reforma majowa – dodajmy nawiasem: wcześniejsza od konstytucji francuskiej z tegoż 1791 r. – uznana została powszechnie przez współczesnych za owoc ducha Rewolucji Francuskiej. Nie tylko w Polsce takie wywarła wrażenie, ale w opinii niezależnej i w miastach Niemiec, Włoch, nawet Anglii. Wszędzie witano jej ogłoszenie jako dowód oczywisty, iż nad Wisłą, podobnie jak nad Sekwaną, wschodzi zorza nowej ery, w której człowiek z gminu będzie wreszcie zupełnym człowiekiem, obywatelem kraju. I przyznać trzeba, że sąd współczesnych był trafny, gdyż rzeczywiście konstytucja 3-go maja była w Polsce dokonaniem przewrotu nie tylko politycznego, ale też społecznego: dawała konkretnie niewiele, ale ustalała zasadę. Nie inaczej jest :z polskim odpowiednikiem francuskiej Deklaracji praw człowieka i obywatela, z Zasadami do poprawy rządu: jakże Zasady na porównaniu tracą, jakże mętnym i nieudolnym wypracowaniem !się wydają! A gdy jasne i zwięzłe, tak do dziś dnia wymowne artykuły Deklaracji rodziły się w atmosferze uniesionego zapałem Zgromadzenia Narodowego, projekt Ignacego Potockiego spotkał się w sejmie z przyjęciem zimnym, z szyderstwami. Broniony słabo, utracił w glosowaniu punkt najbardziej zasadniczy, ten, który stwierdzał równość obywatelską. Niemniej Ignacy Potocki tak dalece uważał się sam za pracującego w duchu francuskim, iż z projektem się spóźnił, bo przeczytać chciał przedtem wszystkie mowy wypowiedziane we Francji podczas obrad nad Deklaracją. A owa niechęć, okazana przez większość sejmu, jest jednym więcej dowodem, jak dalece opinia wyczuwała ducha Rewolucji Francuskiej w posunięciach działaczy patriotycznych polskich, mimo całą ich oględność.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>