Fakty religijne

W rzeczy samej, w faktach religijnych ujawnia się wszędzie nie tylko wpływ, ale i czynne współdziałanie całej grupy społecznej. Ściśle mówiąc, nie ma indywidualnych czynności religijnych. Ofiara, wtedy nawet, gdy dobro jednostki jest jej celem oficjalnym, jest czynem społecznym. Nie tylko rytuał jej jest przepisany przez tradycję, ale ofiarnik jest wyznaczony przez społeczeństwo i to ostatnie jest zawsze fizycznie lub idealnie obecne przy obrzędzie. Miejsce ofiary, świątynia czy krąg wkoło ołtarza, reprezentuje terytorium grupy, a w religiach uniwersalnych — świat cały. Charakter społeczny ma nawet modlitwa. W religiach pierwotnych chór jest jedyną uznaną formą modlitwy, a w religiach, dopuszczających modlitwę jednostkową, skuteczność tejże dotyczy zawsze całej grupy wyznaniowej, choćby modlący się miał jedynie cele egoistyczne na oku. Teoretycznie modli się on zawsze nie tylko w swoim, ale we wszystkich współwyznawców imieniu.

Fakty religijne są zatem faktami społecznymi i przedstawienia, od których zależą, są przedstawieniami zbiorowymi. W tym właśnie leży przyczyna transcendentalnego charakteru tych przedstawień, tego, że „rozum ich nie obejmie“. Źródłem ich nie jest doświadczenie osobnicze. Są one jednostce narzucone z zewnątrz jako przedmiotowe, o treści z góry ustanowionej. Porównać je można z wyrazami, które wymawiane i rozumiane są przez jednostki i przez każdą z nich nieco odmiennie, ale o tyle tylko, o ile społecznie ustanowiona norma różnice te dopuszcza. Podobnie jak życie nasze intelektualne rozwija się w zależności od mowy, życie religijne jednostek kształtowane jest przez przedstawienia zbiorowe.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>