Fakty uwzględnione przez Mauniera

Chcemy zwrócić uwagę na niektóre, zdaniem naszym, bardzo ważne kwestie pominięte [u Mauniera] lub tylko mimochodem poruszone. Chodzi przede wszystkiem o to, czy tylko przez Mauniera uwzględnione fakty zaliczyć należy do społecznych. Maunier traktuje li tylko o tych, które powstają w łonie zbiorowości ludzkiej i mają postać zwyczajów usankcjonowanych. Są to, jeśli nie wręcz instytucje, to fakty charakteru instytucyjnego. Ale są inne, liczne bardzo fakty, które tej postaci nie mają. Są wojny, są rewolucje. Są jeszcze inne, które, aczkolwiek są z natury swej pozaspołeczne, to przez to, że na zbiorowość ludzką działają, że wywołują w niej reakcję — rozpatrywane w tych swoich społecznych skutkach nie mieszczą się w żadnym innym wielkim dziale, a tylko wśród faktów społecznych. Mają one swoją stronę fizyczną i jako przyrodnicze mogą być rozpatrywane: np. „krajobraz“ w rozumieniu geografii fizycznej zmienia swe oblicze pod wpływem działania człowieka. Fakty te mają także swoją stronę psychologiczną względnie biologiczną: badanie np. wstrząsu nerwowego wywołanego przez trzęsienie ziemi należy do psychologa, do neurologa, nie do socjologa. Ale po wyłączeniu strony fizycznej i biologicznej pozostaje w tych faktach reszta, której natura jest od upadku Zachodniego Cesarstwa. Rozrodczość społeczności rzymskiej zmniejszała się w ciągu lat kilkuset, aż w końcu miejsce tej społeczności zajęła społeczność nowa, która przejęła wprawdzie niektóre z tradycji rzymskich, niemniej nie była prostym dalszym ciągiem dawnego Rzymu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>