Fermenty ideowe

Idea urzeczywistnienia porządku prawnego i spoistości społecznej przez jedynowladztwo nieograniczone zawierała jednak sprzeczność wewnętrzną, której – w rozwoju dalszym – przeznaczone było doprowadzić absolutyzm mo- narchiczny do upadku.

W rzeczy samej, dążenie doń rozwinęło się z ruiny średniowiecznego porządku politycznego, gospodarczego i moralnego, z którego pęt wyzwoliwszy się, ‚ jednostka ludzka potężna stanęła samotnie naprzeciw skłóconego społeczeństwa jako pretendent do opanowania go. Królowie, którzy w wieku XVI wznoszą fundament monarchii absolutnych, nie postępują inaczej niż włoscy uzur- patorowie. Tak samo łamią przeszkody przemocą lub podważają je chytrością. Zresztą obok nich widzimy cały szereg władztw nieograniczonych założonych przez łudzi nowych, nie wywodzących się z rodów panujących, a władztwa te trwają. Z drugiej jednak strony, monarchia absolutna natrafia na wdzięczne przyjęcie, bo ukazuje się oczom ludów zmęczonych kłótnią religijną i walką możnych, jako nastanie jednolitego prawa, które – aczkolwiek wolą panującego określane, przecież nie jest jednoznaczne z samowolą jednostki. Tej zwierzchnictwo jest tylko wyrazem zwierzchnictwa państwa, organizacji interesów wspólnych, którą monarcha kieruje, ale także służy jej. Panuje, bo jest za prawowitego monarchę uznany, to znaczy że zwierzchnia władza została mu w sposób prawny, zgodny z zasadami ustroju państwa, poruczona. Jest ona nieograniczona, bo państwo, jako udzielne, jest nieograniczone. Ale monarcha nie może własnowołnie naruszać podstaw ustroju państwowego. Słowem, mamy do czynienia nie z właścicielem państwa, ale z jego zarządcą, którego czynów nikt z poddanych nie ma wprawdzie prawa kwestionować, ale który też sam nie ma prawa kwestionować państwa. Idea państwa stała się uzasadnieniem idei władcy, a nie odwrotnie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>