GENEZA DZIEŁA CZ. II

W 1779 r. Staszic wyjeżdża zagranicę w podróż naukową. Bawi poza krajem do 1781 r. zapoznając się z nauką i filozofią nowoczesną, przede wszystkim w Paryżu. Tu zdobywa on podstawy swego przyszłego poglądu na świat. Już poprzednio zdradzał on zaciekawienie dla utworów tych pisarzów obcych, którzy byli bojownikami nowych prądów ideowych. Jednocześnie z przekładem poematu Religia ogłosił był tłumaczenie wiersza Woltera pod nagłówkiem 0 za- padnieniu Lizbony (Voltaire, le Désastre de Lisbonne). Wiersz ten jest czysto okolicznościowy – jest opisem wielkiego trzęsienia ziemi, które zburzyło stolicę Portugalii w roku 1755. Niemniej przypuszczać należy, że już przed wyjazdem z kraju Staszic znał niektóre przynajmniej poglądy wielkiego racjonalisty francuskiego, którego sławą rozbrzmiewał świat ówczesny. Z drugiej strony wybór tego właśnie wiersza, bynajmniej nie najwybitniejszego wśród tych, które Wolter napisał, i tyczącego się zdarzenia już dawnego, świadczyć się zdaje o obudzonych już zainteresowaniach przyrodniczych Staszica. Przez całe życie swoje następne pozostanie on geologiem, będzie badał wielkie przewroty natury.

W Paryżu studiuje też Staszic przede wszystkim nauki przyrodnicze u wielkich, najsłynniejszych mistrzów ówczesnych. Anatomię bada pod kierunkiem, z którym różnię się zresztą w ocenie doniosłości teoretycznej Uwag, przekonał mnie o konieczności uczynienia znacznie większego miejsca, niż dotychczas, wpływowi Andrzeja Zamoyskiego i Cuffona w ukształtowaniu się ideologii Staszica. wielkiego Daubentona (1716-1799), dzięki któremu poznaje się z Buffonem. To rozstrzyga o całym jego następnym kierunku myślowrym.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>