Korzon i Grabski cz. II

Toteż z całego fizjokratyzmu polskiego niewiele przedostało się postulatów do praktyki ekonomiczno-politycznej. Wprowadzony u nas przez Komisję Edukacyjną do szkół w formie najczystszej, pozostał oficjalnym niejako systema- tem ekonomicznym. W roku 1777 Kołłątaj przyjeżdża do Krakowa w celu zreformowania tamtejszych zakładów naukowych i mianuje młodego Jana Śniadeckiego profesorem ekonomii w Szkole Nowodworskiej. Dla przygotowania wykładu dostarcza mu Kołłątaj podręczników. Są to: Quesnay, Dupont de Nemours, Mercier de la Riviere161. Jest to – według świadectw ówczesnych – pierwszy wykład ekonomii w Polsce8. To pierwszeństwo jednak jest mocno wątpliwe, gdyż już w roku 1774, tj. o trzy lata wcześniej, wydal był ksiądz Antoni Popławski książeczkę swą pt. Zbiór niektórych materyi politycznych, w której dział cały poświęcony jest ekonomice71. Jest to czysto teoretyczny traktat, pisany w duchu najprawowierniejszego ąuesnayowskiego fizjokrytyzmu. Główną zaletą jego jest to, że autor stara się zastosować poglądy francuskie do warunków polskich, nie ogranicza się więc do przeżuwania filozoficznych idei francuskich in abslracto, lecz formułuje z doświadczenia zdania własne. Z jednej strony zupełnie konsekwentnie dochodzi on do wniosku, że przyczyną upadku Polski jest poddaństwo chłopa, z drugiej strony zmienia stronę społeczną fizjokratyzmu w stosunku do różnego od francuskiego stanowego ustroju polskiego. „Rolnikiem“ jest więc dla niego nie lennik, dzierżawca czy farmer, lecz poddany chłop, i w imię ekonomicznych postulatów domaga się dla niego reform.

Jakeśmy jednak wspomnieli wyżej, nie można było w ówczesnej Polsce gruntować nauki społecznej na ekonomice. Toteż tylko wtedy, gdy chodzi o reformy dotyczące stanu włościańskiego, posługują się mówcy i publicyści Sejmu Czteroletniego argumentami ekonomicznymi. Zauważyli to Korzon i Grabski.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>