Korzon i Grabski

Jako skierowany przede wszystkim ku praktycznym chwilowym zagadnieniom. nie troszczył się reformatorski prąd w Polsce o natychmiastowe wyrobienie sobie filozoficznych przesłanek. Dlatego też widzimy w pierwszych jego fazach importowane teorie fizjokratyzmu i niemieckiej kameralistyki. Dwa naipierwsze postulaty polityki bieżącej: rozwiązanie kwestii ekonomicznej, głównie w związku z kwestią upośledzenia stanowego chłopów, i wzmocnienie potęgi narodu przeciwko zaborczym zakusom państw ościennych, znalazły wyraz swój w dwu prądach ideowych: fizjokratyzmu i kameralistyki.

Korzon i Grabski dowieść się starają, że łatwość, z jaką zaszczepił się u nas fizjokratyczny kierunek myśli, wypływa ze zgodności jego z zasadniczym polskim poglądem na sprawy ekonomiczne. Pierwszy Siegfried Hüppe-31 w pracy swej Verfassung der Republik Polen5 wywodzi zasady postulatów fizjokra- tycznych z poglądów w !robionych przez szlachtę po-lsk. Słusznie jednak, według nas, krytykuje pogląd ten dr Marchlewski0 podnosząc, że istnienie w danym kraju zapatrywań pewnych na praktyczne kwestie ekonomiczne nie !prowadzi jeszcze koniecznie do zbudowania zwartego systematu ekonomicznego. Niewątpliwie też ma on słuszność, gily twierdzi, iż genezy fizjokratyzmu szukać należy w ekonomicznych warunkach francuskich i że nie potrzebowali pisarze ekonomiczni tej szkoły szukać wzorów praktycznego zastosowania fizjokratycznych postulatów w kraju, przez to zastosowanie doprowadzonym do ekonomicznej ruiny. Nie można jednak nie zgodzić się z St. Grabskim7, gdy zasady polityki ekonomicznej szlachty polskiej nazywa fizjokratyzmem. Rzeczywiście przebija się w niej zapatrywanie na rolnictwo jako na główne, jeśli nie jedyne źródło bogactwa, na potrzebę zapewnienia rolnictwu wolnego bani’ u. jednym słowem na rolników jako na jedynych wytwórców, którym należy się zatem poparcie prawne, choćby kosztem innych – „jałowych“ klas. Zgadzamy się też z Grabskim, iż w Polsce istniało doskonale podłoże dla przyjęcia się i rozwijania fizjokratyzmu. Co zaś do kwestii, dlaczego promotorami jego byli stronnicy reformy, nie zaś „republikanie“ – do przyczyn wyłuszczo- nych przez Grabskiego (związek z rewolucyjnymi ideami francuskimi, wstręt ówczesnych konserwatystów polskich do wszystkich naukowych i filozoficznych systematów jako mocno podejrzanych o społeczne i religijne nowatorstwo) dodamy jeszcze i to, że fizjokratyzm żądał wyemancypowania tzw. „rolnika“, tj. człowieka bezpośrednio pracującego na roli. Na Zachodzie – we Francji i Anglii – chodziło o usamodzielnienie drobnego dzierżawcy, polscy zaś fizjo- kraci natychmiast zmienili znaczenie słowa „rolnik“ i zastosowali je do chłopa. Konsekwencją zasad fizjokratyzmu polskiego byłoby zniesienie poddaństwa i pańszczyzny i osadzenie chłopów na czynszu, jeśli nie zupełne ich uwłaszczenie151.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>