Kultura górna warstwy chłopskiej

Z drugiej strony zamożniejsi gospodarze stanowią w każdej prawie wsi oligarchię patronów. Świadomie używamy tu terminu zaczerpniętego ze stosunków klienteli starożytnej. W samej rzeczy bowiem każdy z tych gospodarzy skupia wkoło siebie pewną liczbę zależnych odeń gospodarczo małorolnych i bezrolnych, stale tych samych, i poczuwa się do pewnych – minimalnych zresztą – obowiązków zwyczajowych w stosunku do nich. Chłop-klient może zawsze liczyć na pewną pomoc, np. w razie katastrofy żywiołowej, śmierci kotgoś z rodziny dtp., w naturze, ale przede wszystkim w zabiegach ze strony swego patrona. Ten ostatni jest do pewnego stopnia opiekunem i przywódcą: nierzadkie są np. wypadki przejmowania drobnych długów małorolnego przez zamożnego gospodarza, oczywiście nie bezinteresownie. Częściej jeszcze gospodarz załatwia w mieście drobne sprawy pozostałych w domu małorolnych i bezrolnych, zabiega w ich interesach u władz lokalnych, świadczy w sądzie. Zawsze zaś uważa się za przyrodzonego przywódcę politycznego i wyłamanie się spod tego przywództwa uważa za coś, jakby zdradę, podobnie jak feudalny suweren nazywał „felonią“ niedostateczną wierność wasala. Maleńkie to niewątpliwie klientele i maleńcy patronowie. Niemniej bardzo wielka część wsi polskich, bułgarskich, serbskich, tyrolskich przedstawia obraz drobnych rzeczypospolitych lokalnych, złożonych z zestawionych grup klienteli, rządzonych – niczym przez jakiś senat – przez oligarchię małych patronów.

Stosunki te znajdują wyraz w kulturze górnej warstwy chłopskiej. Przeciętny zamożny gospodarz obecny ma wiele cech wspólnych z przeciętnym szlachcicem polskim wieków ubiegłych. Ktokolwiek :zna życie wsi, wie, jak wielką wagę przypisuje chłop-gospodarz zagadnieniom rangi społecznej, pierwszeństwa w ławce kościelnej, w procesji, przy wszelkich uroczystościach, przy stole bie-

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>