Kultura nowa – ciąg dalszy

I jeśli od tych przykładów przejdziemy do rozpatrywania wielkich całokształtów, przekonywamy się, że mamy do czynienia z tym samym powstawaniem rzeczy zupełnie nowych, choć w wielkim stopniu złożonych z materiału dawnego. Mówi się często o odrodzeniu kultury antycznej w wieku XV i niewątpliwie, począwszy od tego okresu, wiele elementów kultury grecko-rzymskiej zostało przejęte przez nowożytną kulturę zachodnio-europejską, niemniej, gdy zanalizujemy zagadnienie głębiej, przekonywamy się, że zapożyczone zostały nieomal wyłącznie symbole plastyczne czy słowne związane z treściami tak dalece odmiennymi od starożytnych, że same stały się czymś nowym, o ile po krótkiej próbie ożywienia się na nowo nie umarły po raz drugi.

Inne wyobrażenia konkretne i inna treść wzruszeniowa wiąże się w okresie Odrodzenia z terminami greckimi, jak „arystokracja“, „demokracja“, czy rzymskimi „rzeczpospolita“ – niż w starożytności. Cicerońska łacina, studia hellenistyczne, spopularyzowanie bogów i bohaterów greckich i rzymskich, zalud- nienie miast i ogrodów ich posągami na tle kolumnad o głowicach jońskich czy korynckich – wszystko to są formy o tyle tylko żywe, o ile wypełnione życiem współczesnym. Łudzi się Szekspir i jemu współcześni sądząc, że jego Brutus i Kasjusz są wzorami wytworzonymi przez bohaterską starożytność. To przecież podniesieni do rzędu bohaterów tragedii ludzie okresu elżbietań- skiego, wyrażający ideały, wzruszenie, namiętności, przesądy, w ogóle będący wcieleniami indywidualistycznej psychiki i indywidualistycznych poglądów określonych sfer społecznych w okresie Odrodzenia angielskiego. Wszystko jest w pewnym rozumieniu dalszym ciągiem i przemianą czegoś, co niegdyś było – to prawda. Ale również jest prawdą, że wszystko co było i jest – było i jest czymś nowym, i w podobnych warunkach podobnym, w tych samych z natury swej tym samym. Wszystko jest jednorazowe i jako takie – historyczne. Ale wszystko, co jednorazowe, ma naturę ogólną i to właśnie, co w nim ogólnego, jest społecznie a przeto kulturowo istotne.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>