Kultura nowa

Feodalizm zachodnio-europejski średniowieczny, feodalizm chiński wieku VII przed Chr., feodalizm japoński wieku XVI do XIX po Chr., feodalizm polinezyjski i feodalizm Indian Kolumbii brytyjskiej – nie mają na pewno żadnego historycznego związku. A jednak w każdym z tych wypadków mamy do czynienia z feodalizmem. Te same czynniki wywołują w warunkach tych samych skutki te same. I nie inaczej – w tej mierze, w jakiej chodzi o powtarzalność — jest z powstawaniem i rozpadaniem się kultur. Rzecz prosta, że z niczego nie powstaje nic, i że każda kultura powstająca tworzy się z materiału kultury czy kultur poprzednich. Każda pełna jest przeżytków, okruchów tego, co stanowiło niegdyś organiczną część żywego układu. Ale właśnie są to przeżytki.

Kultura nowa jest czymś zupełnie nowym, jest odmiennym układem elementów, z których wiele, choć pochodzeniem starszych od danej kultury, zmienia się także w treści, nie tylko w formie, z mocy samej odmienności układu, z których inne, i to nie najmniej ważne, wytworzone są dopiero przez ten właśnie nowy układ [17]. Wiemy przecież wszyscy, którzyśmy się zajmowali choćby powierzchownie religionistyką, jak dalece symbolika ofiarna chrześcijańska jest formalnie podobna do symboliki kultów rolnych. Możemy nawet bez trudu nakreślić historię etapów, przez które ta ostatnia przeszła, zanim przejęta została przez chrześcijaństwo. A przecież jest to symbolika zupełnie odmienna. Za symbolami ukrywa się treść inna, nie tylko ilościowo, ale i jakościowo odmienna, a w związku z tą zmianą treści sama postać symbolów uległa zmianie. J. G. Frazer rozpoznał dawne ogródki Adonisa w porośniętych rzeżuchą babkach wielkanocnych. Mimo to dzisiejsze ogródki Adonisa są czymś zgoła innym niż dawne. Inna jest ich funkcja społeczna, tak samo jak inna jest funkcja społeczna dzisiejszej gry w piłkę nożną, rugby 18], od spełnianej gry kultowej, od której pochodzi, jak czymś innym są dzisiejsze ordery z ich „klasami“ i „kapitułami“ niż zakony – ordines rycerskie w okresie wojen krzyżowych, choć na nich wzorowana jest ich hierarchia, a niekiedy, jak w wypadku Zakonu Maltańskiego, mamy do czynienia z dalszym ciągiem instytucji dawnej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>