Moc przemawiana przez Staszica

Chociaż w wyrażaniu ich jest on niezwykle powściągliwy, uważny czytelnik Przestróg wyczuje bez trudu, że serce autora goręcej bije na myśl o niektórych, zwłaszcza o cnotliwych patriotach Krasińskim, Małachowskim, a także – boć on to byl autorem projektu Zasad poprawy rządu i on jest najtęższą silą czynną wśród prawdziwych patriotów – na myśl o Ignacym Potockim. Wprawdzie jego nazwiska nie wymienia Staszic ani razu, jak gdyby unikał tego umyślnie. Zważyć jednakże należy, że następna po ogłoszeniu Przestróg działalność tych, na których czele stoi Ignacy Potocki, tak dalece zgadza się z tym, co jako program odrodzenia narodowego nakreślił Staszic, iż ogłoszenie jego pisma wygląda na działalności lej zapowiedź i przygotowanie do niej opinii. Zważyć też należy, że Ignacy Potocki z dawien dawna utrzymuje stosunki z Zamoyskim, że niegdyś był jego współpracownikiem. Trudno przypuszczać, by dwaj ci mężowie stanu, jeden stojący na uboczu, ale spraw polskich znawca wytrawny, drugi z nim co do celu jednomyślny, a czynny – wschodząca gwiazda na niebie polityki polskiej – żeby ci dwaj ludzie wyłączyli sprawy publiczne z rozmów swoich. Czy był Staszic w styczności bezpośredniej z Ignacym Potockim? Tego nie wiemy. Możemy tylko stwierdzić, iż duch ożywiający Przestrogi i ten, który wyraża się w działalności Ignacego Potockiego, są uderzająco bliskie sobie.

Przemawia natomiast przez Staszica moc głębsza, rozlewniejsza, lecz bardziej porywająca i potężniejsza od wszelkich stronnictw. Mocą tą jest nastrój publiczny, jest nią to od początku obrad sejmowych wzrastające napięcie pragnień i nadziei, wyrażające się coraz mocniejszym i coraz skuteczniejszym naciskiem opinii na sejm, na przywódców, na króla. Ogól patriotyczny – przed laty czterema tak rozprószony, iż zdawać się mógł nieistniejącym – przebudził się, skupił, poczuł, że jest silą. Chce on Polski mocno, tej Polski właśnie, o której marzył Staszic w Uieagach: Polski wielkiej, wolnej, na zewnątrz samoistnej, na wewnątrz jednako matczynej dla wszystkich swych dzieci, czy szlachtą są, czy plebejskiego rodu.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>