Nierówność rzeczy przyrodzonych zamieszanie sprawuje

U Staszica znajdujemy również pojęcie przyrodzonej nierówności. Lecz jego ciągle utrzymane społeczne stanowisko wykazuje, że konsekwencje jego analizy, chociaż wyrażone prawie w tych samych słowach, co u Rousseau, są jednak różne w treści. Oto rozumowanie Staszica:

„Każda nierówność do połączenia dąży. Ludzie z natury będąc nierównymi, koniecznie się towarzyszyć musieli. Nierówność rzeczy przyrodzonych zamieszanie sprawuje. Z zamieszania rodzi się równoważność, porządek i pokój. Nierówność ludzi naturalna musiała w stanie natury sprawiać kłótnie, napaści i bitwy. Przy pasowaniu się słabszego z mocniejszym kupiły się gromady, robiły się strony i społeczności.

Końcem towarzyszenia się ludzi była przyrodzonej nierówności poprawa. Więc skutkiem dobrze ułożonego towarzystwa być powinna obywatelska równość, wolność i pokój“28. Jak widzimy, Staszic nie wdaje się w głębszą psychologiczną analizę jednostki. Przeciwnie, znów w rozumowaniu tym widzimy pogląd na jednostki jako jedynie na skutki społeczeństwa, które ma swe własne potrzeby i własne życie. Społeczeństwo jest dla jednostek koniecznością – konsekwencją ich nie- jednakowości, ale sam proces uspołecznienia odbywał się bez świadomej woli osobników – był on następstwem natury społeczeństwa, a nie natury jednostki. Społeczeństwo nie mogło znieść w swym łonie zamieszania i anarchii. Skutki społecznego stanu: „obywatelska równość, wolność i pokój“ są dla Staszica wymaganiem dobrego funkcjonowania społecznego organizmu, który jak każda „istotność“ dąży do jak największego uproszczenia i uporządkowanian swych procesów. Że tak jest, przekonywa nas jeszcze inny ustęp w Uwagach29. „Tylko istotność doskonała utwierdza prawa doskonale. Gdyby jakie od człowieka doskonalsze stworzenie na ziemi istniało, to samo tylko mogłoby sprawiedliwie być prawodawcą ludzi.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>