Obieg wewnętrzny pieniędzy

Ale podatki plącą także miasta, ich handel i przemysł przyczynia się do wzmożenia dochodowości majątków ziemskich. Obieg wewnętrzny pieniędzy, a zatem możność uiszczenia podatków, zależy od rozwoju handlu. Należy przeto z jednej strony przyznać miastom udział w prawodawstwie, dać im głos w sejmie – z drugiej strony należy przemysł i handel otoczyć opieką państwową. Z chłopami sprawa trudniejsza. Płacą oni również podatki, ale nadanie praw obywatelskich niewolnym poddanym jest niemożliwe: tylko człowiek osobiście wolny może być obywatelem. W obecnym stanie rzeczy chłop nie może nawet korzystać z opieki prawa. Czyż wynika z tego, iż chłopów należy uwolnić nie tylko z poddaństwa, ale nawet ze wszelkich obowiązków względem dziedziców? Autor omija ten temat drażliwy. Niewątpliwie, sympatie jego są po stronie chłopów – ale zdaje on sobie sprawę z niebezpieczeństwa stawiania od razu kwestii chłopskiej w całej jej rozciągłości. Przy tym, jeśli szlachta ma płacić, nie można jej rujnować, a praca chłopów jest konieczna dla utrzymania dochodowości majątków ziemskich. Niemniej i chłopom trzeba ulżyć: trzeba rozciągnąć nad nimi opiekę prawa, ustanowić sąd w sprawach toczących się między nimi a dziedzicami, dać im obrońców z urzędu: należy zamienić pańszczyzny dzienne na wymiar roboty: należy wreszcie nadać dzieciom chłopskim prawo zmiany miejsca pobytu i poszukiwania zarobku bez zgody pana: należy pozwolić im zawierać związki ma’żeńskie według własnej skłonności. To wszystko potrzebne jest na to. by kraj zaludnić i wzmóc siłę nabywczą ludności, gdyż od ilości i zamożności mieszkańców zawisła pomyślność handlu czyli rozwój obiegu pieniężnego, a więc zdolność płacenia podatków, od której znów zależy możność utrzymywania wojska stałego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>