Patrycjat Krakowa – ciąg dalszy

W ten sposób bogate mieszczaństwo Krakowa związane jest z bogatą szlachtą i z arystokracją licznymi i trwałymi więzami, a tak samo lub bardzo podobnie dzieje się zapewne w Poznaniu, z którym związani są Górkowie, w Wilnie, gdzie Radziwiłłowie czują się jak u siebie w domu, oraz w wielu innych miastach królewskich. Dodajmy, że każdy z magnatów ma w tych miastach klientelę w środowisku rzemieślników ii biedoty miejskiej. Są to ludzie, którzy żyją z ich zamówień lub zaciągają się do nich na służbę. Tym więc tłumaczy się, dlaczego miasta – atakowane na sejmie przez szlachtę folwarczną – tak często znajdują obrońców wśród magnatów. Sprawa staje się jeszcze bardziej zrozumiała, jeśli weźmiemy pod uwagę, że magnatów łączy z mieszczaństwem tych miast wspólny interes o większym znaczeniu: utrzymanie względnej stabilizacji pieniądza. Bankierzy i przemysłowcy z miast rozporządzają przede wszystkim wierzytelnościami, a w niewielkiej stosunkowo ilości gotówką: wielcy panowie skupują starostwa przynoszące stały dochód, a ogromne ich dobra są na ogół eksploatowane nie bezpośrednio, lecz przez dzierżawców plącących im gotówką. Spadek wartości pieniądza jest ruiną zarówno dla jednych, jak i dla drugich. Inaczej jest ze szlachtą folwarczną.

W sprawach religii znaczna część patrycjatu Krakowa, Poznania, Wilna, Lublina zajęła dokładnie takie stanowisko, jak arystokracja. Kalwinizm znalazł tu wielu zwolenników. W tych samych ośrodkach sprawa wygląda inaczej w środowisku plebejskim i wśród warstw średnich. Ludność ta skłania się raczej do antytrynitaryzmu [12], którego radykalne skrzydło pociąga ją śmiałością swej doktryny i programem komunizmu społecznego. Natomiast miasta pruskie przyjmują chętniej luteranizm, który ma charakter bardziej demokratyczny niż kalwinizm. Najczęstszym poplecznikiem luteranizmu jest tam pospólstwo, wrogo odnoszące się do patrycjatu. Jednakże te miasta znajdują się w zupełnie odmiennej sytuacji ekonomicznej i politycznej. Można je przeto pominąć w tych rozważaniach.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>