Polscy kameraliści

Wyrazem wspomnianych czysto praktycznych postulatów społecznych stali się ci, których Grabski nazywa polskimi kameralistami. Nie pogłębili oni teoretycznych poglądów. Cala ich działalność ograniczyła się do uszeregowania żądań natychmiastowych, pochodzących z odczucia palących potrzeb Rzeczypospolitej. Gorący patrioci, widząc upadek narodu, brak kompletny sił w społeczeństwie i grożącą materialną przemoc ościenną, wołają o wmocnienie państwa, o podniesienie jego zasobów skarbowych, przede wszystkim zaś chcą przemocy przeciwstawić potęgę, wołają więc o wojsko. Widzieli oni, że bez wojska kraj zginąć musi, a że stan ludności i skarbu jest warunkiem niezbędnym dla utrzymania siły zbrojnej, domagają się przede wszystkim podniesienia zdolności podatkowej kraju. Polityka ich, zwrócona zwłaszcza ku usunięciu natychmiastowemu najwidoczniejszych braków ustroju państwowego, nie wymagała teoretyzowania. Bolączki główne były tak silnie odczuwane, że nie potrzeba było dowodzić ich szeroko, należało tylko wynaleźć środki dla ich zalagodzenia. Literatura tego kierunku nosi też ogólny charakter polemiczny, dobiera argumentów, które wydają się jej najjaskrawszymi, nie zgłębia związku zachodzącego między jej żądaniami. Listy patriotyczne Wybickiego i czasopisma warszawskie „Dziennik“ i „Pamiętnik“ są wymownym dowodem zupełnego eklektyzmu teoretycznego tego kierunku, który jednak wywołał swoją właśnie praktycznością cały szereg zajadłych polemik, walk i w końcu dobroczynnych reform. Z tego też kierunku czysto praktycznego wyłoniły się później syntetyczne systematy społeczno-gospodarcze9, które nazwać byśmy mogli doświadczalnymi – w przeciwieństwie do tylu innych apriorycznych. Gdzieniegdzie kameraliści przypominają sobie oficjalny obowiązek skłonienia głowy przed poważnym systematem fizjokratycznym. „Dziennik Handlowy“ rozpoczyna swą działalność od opublikowania fizjokratycznych artykułów. Sprzeniewierza się jednak szybko temu kierunkowi i w dalszym ciągu zamieszcza już prawie bez wyjątku rozprawki ekonomiczne wykazujące potrzeby tej lub owej gałęzi wytwórczości w związku z interesem państwowym. Interes państwowy jest jedyną stale dominującą nutą wszystkich prawie pisarzy reformy – i z sit cjologicznego punktu widzenia należałoby ich zgrupować raczej pod ogol’-: nazwą: „szkoły państwowo-politycznej“ (jeśli w ogóle można tu o szkole mówić) – zdaniem naszym bliżej określającą ich kierunek myśli niż niemiecka nazwa kameralistów.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>