Postępy industrializmu

Tam natomiast, gdzie postępy industrializmu, handlu i idącej za nimi urbanizacji życia społecznego były lub są znikome, jak w krajach bałkańskich, albo częściowe i niewielkie, jak na Węgrzech, jak w Polsce: tam, gdzie zachowało się silne ziemiaństwo obszarnicze ożywione tradycją stanową szlachecką, jak w dwu ostatnio wymienionych krajach albo we wschodnich prowincjach pruskich, w tzw. Ostelbien, w ogóle w krajach, które w światowym podziale produkcji grają rolę dostawców przede wszystkim ziemiopłodów, a tylko dodatkowo fabrykatów – stosunki kapitalistyczne prowadzą do rezultatów wręcz odmiennych. Następuje tam szybko stłoczenie chłopstwa w jedną masę, reagującą jako całość, mimo jednoczesnego zróżnicowania wewnętrznego. Jest to w znacznej mierze wynikiem rozdrobnienia chłopskich gospodarstw między spadkobierców, których przemysł i handel nie jest w stanie wchłonąć. Brak jest dla nich wolnej ziemi na rynku, a prowadząc gospodarkę naturalną i ekstensywną nie inwestują kapitałów dla podniesienia jej wydajności. Jest rzeczą niezmiernie charakterystyczną, że w Polsce np. jedną z części kraju składających duże sumy do kas oszczędności są najuboższe powiaty podgórskie Małopolski zachodniej, przy czym gospodarstwa tamtejszych chłopów są jedne z najbardziej rozdrobnionych i najprymitywniejszych technicznie. Jednocześnie są to okolice, z których bodajże najwięcej wychodzono na zarobki sezonowe i emigrowano czasowo lub na stale. Z czegóż chłop tamtejszy oszczędza? Z zarobków – nie z dochodów gospodarstwa. W jakim celu? Wyłącznie, by kupić ziemię o ile zdarzy się sposobność. Nie inwestuje zaś ani grosza w podniesienie techniczne swego gospodarstwa. Rezultat jest ten, że w Małopolsce procent małorolnych i mikroskopijnych gospodarstw rolnych (gospodarstwa do 2 i od 2-5 ha) wynosi 84,1% ogólnej liczby gospodarstw obszarniczych i chlopsk:ch, a 87,8% gospodarstw chłopskich (to jest do 20 ha).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>