Prawo człowieka i obywatela

Ale wolność pojmowana jest teraz zgoła inaczej niż w okresie Odrodzenia. Nie jako brak przeszkód na drodze jednostki bujnej i zachłannej, ujarzmiającej ogół przeciętny, ale jako prawo przyrodzone człowieka do wolnego współ- iżycia z równie jak on wolnymi, takiego, by wolność jego powiększała i wzmacniała wolność ogólną. Słowem, musi to być wolność oparta na prawie.

Po okresie Odrodzenia, który człowieka uczynił miarą wszechrzeczy, ale społeczeństwo zanarchizował, po okresie absolutyzmu, który społeczeństwo spoił pod władzą autorytetu, ale wykazał doświadczalnie, jak dalece autorytet ten jest uciążliwy i zachłanny – zagadnienie źródła rzeczonego prawa przybrało z natury rzeczy postać zagadnienia natury człowieka i społeczeństwa. Począwszy od wieku XVII pracuje nad jego zgłębieniem myśl ludzka, wprawiona od czasu Odrodzenia w badanie ścisłe dusz i charakterów z jednej strony, istoty państwa z drugiej. Wielki Grotius1111, Holender, rzuca podwaliny nowego pojęcia prawa natury, różnego w swej istocie od dawnego, znanego Ojcom Kościoła, które było prawem boskim. Obecne jest prawem danym w naturze człowieka. Tę badają filozofowie angielscy wieku XVII z Lockiem na czele, potem francuscy z Condillakiem, by stwierdzić, jakie są jej właściwości i popędy przyrodzone. Na wynikach tych badań oparta, wyzwolona z poddania się jakiemukolwiek autorytetowi, filozofia społeczna wieku Oświecenia kreśli wzór ustroju społecznego zgodnego z prawem natury, wzór, który w wykładzie Umouiy społecznej Rousseau, dzięki geniuszowi pisarskiemu tego myśliciela, zostaje spopularyzowany w najszerszych warstwach do tego stopnia, że sformułowanie przez Rousseau zasad ustroju społecznego wzorowego staje się hasłem, pod którym, z chwilą wybuchu Rewolucji Francuskiej, podejmowane są reformy. Ten ruch umysłów wyraża się bowiem w czynie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>