PRZESTROGI DLA POLSKI

Na pierwszy rzut oka Przestrogi dla Polski (1790) są tylko przystosowanym do warunków chwili rozwinięciem i uzupełnieniem tego, co Staszic wyłożył był już przed czterema laty [1] w Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego oraz w ogłoszonych w r. 1788 Poprawach i Przydatkach do tychże. Takie znaczenie nadal im on sam w pierwszych zaraz słowach. W późniejszym zaś czasie potwierdził, iż tak je rozumiał, umieszczając Przestrogi obok Uwag w osobnym tomie swoich Dziel zbiorowych i odsuwając do tomu innego Pochwalą Jana Zamoyskiego, z którą Uwagi ogłoszone były pierwotnie łącznie, jako komentarz polityczny i filozoficzno-spoleczny.

Niewątpliwie związek Przestróg z Uwagami nie jest jedynie formalny. Oba pisma są wykładem zasadniczo tego samego programu politycznego oraz jego uzasadnienia filozoficznego. Oba mają na celu propagandę doraźną, usiłują przekonać czynniki decydujące w społeczeństwie polskim – szlachtę – o konieczności dokonania reform radykalnych w ustroju politycznym i społecznym Rzeczypospolitej i reformy te wyliczają. Pismo późniejsze rozwija i precyzuje to, co ogólnikowo powiedziane było w dawniejszym, to i owo opuszczając, zmieniając lub dodając, stosownie do chwili. Przestrogi i Uwagi to dwa stadia rozwoju pragmatycznego tej samej myśli.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>