Rozdzialy w morfologii i fizjologi społecznej

Z wyłączeniem statystyk, wchodzących w skład badania instytucji, jako to: moralnej, ekonomicznej itd., które należą do fizjologii społecznej oraz z wyłączeniem statystyk, dotyczących wzrostu wskaźników czaszkowych, co należy do antropologii somatologicznej. nych z tymi czynnościami. Fizjologia społeczna nie jest psychologią społeczną, nie może ona spuścić z oka strony materialnej rozpatrywanych faktów, a mianowicie przetwarzania się wyobrażeń i wzruszeń w czynności i w ruchy, utrwalania się ich w przedmiotach wytworzonych. Kolejność ukazywania się materialnego i duchowego oblicza tej samej czyności, np. w technice produkcji, w której wyobrażenia i wzruszenia określone są przez surowiec, przez narzędzie, przez strukturę grupy produkującej, a jednocześnie wpływają na sposób użycia narzędzi, na charakter i na rozmiary produkcji. Splecenie ruchu, tj. zjawiska materialnego i wyobrażenia, jest iv życiu społecznym ściślejsze niż iv jakiejkolwiek innej dziedzinie.

Inaczej niż w psychologii. Kara sądowa, samobójstwo, świątynia, narzędzie są faktami materialnymi równie dobrze, jak wymiana towarow czy wojna. Są to jednak równocześnie fakty moralne, religijne, techniczne, gospodarcze, ogólne. Zachowanie się człowieka jako istoty społecznej jest ściślej uzależnione od świadomości zbiorowej niż zachowanie się jednostki od świadomości jednostkowej. Sprowadzenie fizjologii społecznej do psychologii zatarłoby dwie cechy zasadnicze faktu społecznego: to, że jest „statystycznym“, tj. że jest wspólnym określonej ilości ludzi w określonym czasie oraz co z powyższego wynika, że jest historycznym, tj. że jest momentem w historii grupy ludzkiej, że jest zakończeniem i początkiem jednego lub kilku szeregów. Powiedzmy prościej: Każdy fakt społeczny, nie wyłączając faktów świadomości, jest faktem życia. Właśnie dlatego, że fakt społeczny jest zbiorowym, statystycznym — musi się on materializować w mniejszym lub większym stopniu choćby w książce, w odezwie, w znaku, w sposobie zachowania się zbiorowości. Wówczas nawet, gdy mamy do czynienia z pozornie czysto wewnętrznymi przeżyciami, jako to: wzruszeniem estetycznym, kontemplacją mistyczną, uprawianiem nauki rzekomo „czystej“ — nie ma myślenia ani wczuwania się, zasługującego na nazwę zbiorowego, bez minimum materialnych stosunków między jednostkami, bez słów, powtarzań i ruchów, bez minimalnej częstotliwości obrazów ukazujących się umysłom. W obecnym stanie psychologii i socjologii zmuszeni jesteśmy oddzielać fizjologię praktyk — tj. strony materialnej, od fizjologii wyobrażeń — tj. strony duchowej. Należy jednak zdawać sobie sprawę z tego, że to oddzielanie materii od ducha jest abstrakcją metodycznie dogodną, lecz której wynik potrzebuje poprawki. Fakt konkretny, zupełny jest całością, jest materialno- duchowy.

Rozwinięciem już tylko dalszym tego podziału metodycznego będzie rozróżnienie w socjologii rozdziałów zarówno w morfologii, jak w fizjologii społecznej. Nie będziemy ich tutaj wyliczali. Zauważymy tylko, że różnorodność faktów społecznych zmusza nas do ustalenia znacznie większej ilości ich grup, niż to uczynił Maunier: np. socjologia techniki nie mieści się całkowicie w socjologii ekonomicznej — winna ona stanowić rozdział osobny tak samo socjologia estetyczna, socjologia myśli, charakterologia, czyli badanie typów osobo- wych, a w morfologii socjologia struktur przestrzennych stanowić winna —- pod grozą chaotyczności — rozdział odrębny od socjologii rozrodczości i śmiertelności, a nawet od badania migracji, mimo że zazębianie się różnych stron zjawisk jest bardzo ścisłe.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>