Ruch reformacyjny w Polsce w XVI w.

Jednakże około połowy XVI stulecia, to jest w momencie, kiedy ruch refor- macyjny osiąga w Polsce punkt kulminacyjny, polityczne i społeczne znaczenie tej klasy nie odpowiada jeszcze jej znaczeniu gospodarczemu. Przed nią i ponad nią wznoszą się dwie przeszkody: potęga bogatego mieszczaństwa miast królewskich i potęga arystokracji.

W Polsce właściwej arystokracja poczyniła szlachcie wszelkie ustępstwa lormalne, jakich ta sobie życzyła. W teorii prosty szlachcic mógł zostać ka- szlelanein, wojewodą, biskupem, zupełnie jak potomek wielkiego rodu. W rzeczywistości – jedynie członkowie wielkich rodów mają monopol na wysokie urzędy państwowe i beneficja. Już od bardzo dawnych czasów, od panowania Ludwika Węgierskiego, jeśli nie wcześniej, największa część dóbr państwowych służy utrzymaniu, uświetnianiu i zwiększaniu potęgi wielkich rodów, które za pierwszych Jagiellonów tworzyły Radę Królewską i skupiały faktycznie w swych rękach całą władzę polityczną. Ci wielcy panowie są bogaci, a im większe jest ich bogactwo, tym większa jest też ich chciwość. Przy tym prestiż tych panów zależy w dużej mierze od wystawności ich życia, od wspaniałości uczt, do których ma dostęp każdy szlachcic, od liczby klientów i prywatnych hufców wojskowych, które ich otaczają. Gromadząc w swym posiadaniu starostwa, opactwa, probostwa, żyjąc przeważnie z dochodów publicznych, nie tylko bawią się w książęta: są nimi faktycznie dzięki swej sile i niezależności. Uążą też do umocnienia własnych pozycji wszelkimi sposobami: hojnością, demagogią, grabieżą. Na ogół wykształceni, mają ogromną przewagę nad wielką masą średniej szlachty posesjonatów, gdyż umieją uprawiać politykę i posługiwać się nowoczesnymi środkami propagandy. Większość pisarzy jest przez nich opłacana. Wielu panów posiada prywatne oficyny drukarskie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>