Stanowisko Śniadeckiego w filozofii społecznej

By ocenić stanowisko Śniadeckiego w filozofii społecznej, uważać trzeba jego szkic teoretyczno-poznawczy jako zakończenie całego rozwoju polskiej szkoły socjologicznej. I rzeczywiście, gdy spojrzymy na system Staszica lub na wywody o społecznych zagadnieniach takiego np. Kołłątaja, widzimy, że metodologiczne postulaty Śniadeckiego zgadzają się najzupełniej z ich stanowiskiem.

Cała ówczesna szkoła polska odznaczała się wybitną pozytywnością umysłu, wstrętem do spekulacji, dążeniem do opierania się tylko na doświadczeniu. Prawie wszyscy myśliciele tej szkoły byli ludźmi czynu, chodziło im przede wszystkim o przeprowadzenie praktyczne swych postulatów i urzeczywistniać je starali się na drodze reform prawodawczych. Mieli więc do czynienia wciąż z materiałem społecznym, psychikę ludzką znali z własnego doświadczenia i to najlepiej ze strony jej społecznych uzewnętrznień. Dlatego też ośmieliliśmy się nazwać ówczesną szkołę socjologiczną polską szkołą „doświadczalną“ – w przeciwieństwie do spekulatywnej niemieckiej lub indywiduali- slyczno-introspektywnej francuskiej. Lecz to, co u Staszica jest jeszcze tylko pozytywnym twierdzeniem wynikłym z doświadczenia społecznego, częściowo nawet normą moralną – u Śniadeckiego staje się już ogólnym sprawdzianem wnioskowań o naturze człowieka. Gdy Staszic twierdzi, że człowiek jest własnością społeczeństwa, jest nieskończenie małą cząstką tylko – przeciwstawia on niejako ogół, jako „istność moralną“, jego składowym częściom, które winny się doń stosować.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>