Staszic w 1789 r.

Staszic, piszący w 1789 r., nie mógł zdawać sobie dokładnie sprawy z całej doniosłości ruchu rewolucyjnego francuskiego jako torującego drogę powstaniu narodów w znaczeniu nowoczesnym. Ale doniosłość !tę przeczuwał. W ustępie Przestróg, poświęconym udramatyzowanemu przedstawieniu genezy i rozwoju Rewolucji Francuskiej, nacisk szczególny położony jest na nieszczęsne skutki despotyzmu nie tylko dla człowieka jako jednostki, ale dla narodów jako całości, które „w niewiadoniośei cierpią długo, lecz straszne w swoich krzywd zemście, kiedy je poznają“, przez czyn patriotów francuskich mają sobie wskazaną drogę do wyzwolenia. Uświadomienie przez jednostkę jej praw obywatelskich jest jednocześnie uświadomieniem sobie praw całości społecznej, praw narodu, o którym myślał Staszic pisząc w Uwagach, że „jeden Bóg i towarzystwo są względem człowieka samowładcami“, i którego zachowanie jest naj- pierwszym i najświętszym prawem. Stąd odnowienie ogólnego przymierza obywateli, „kontraktu w społeczności“, przetworzenie organizacji wzajemnego ucisku i gwałtu w organizację współdziałania, zbiorowiska niewolników w naród wolny. Zespolenie narodowe – oto, co Staszica uderza w przebiegu Rewolucji Francuskiej jako jej treść główna. Bo zwycięstwo wolności jednostki bez względu na jej przynależność stanową – – zwycięstwo wolności zarówno szlachcica, jak i mieszczanina osiągnięte zostało we Francji przez zjednoczenie wszystkich w równości. Szlachta wstąpiła tam do izby mieszczańskiej i wyrzekła się uroczyście swych przywilejów. Wcześniej jeszcze połączył sie kler

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>