STOSUNEK DO OPINII CZ. II

Wprawdzie Zamoyski w cień nie odszedł. Owszem, Staszic, który nie przestał być domownikiem .i przyjacielem jego, zasięga nadal jego rady i jemu w autobiografii swojej przypisuje zachętę do napisania Przestróg, tak jak myśl ogłoszenia Uwag. Ale Staszic porwany jest przez kołujący wir zainteresowań, wzruszeń, pragnień i namiętności. Jest w Warszawie, w głównym ośrodku tego wiru, bywa na posiedzeniach sejmowych. Zmieszany z tłumem „arbitrów“ patrzy i słucha, a wrażliwa jego dusza drga razem z tą rozgorączkowaną publicznością, wzrusza się i zachwyca, oburza i wybucha gniewem. A poza izbą wtórują arbitrom salony, wtóruje ulica. Być w tym położeniu bezstronnym jest niepodobieństwem. Staszic staje po stronie jednych, drugich zwalcza.

Nie znaczy to, by Staszic szermował po stronie którejkolwiek z określonych grup politycznych. Że nic wysługuje się żadnej, to pewna, przede wszystkim żadnej z tych, które popierają interesy osobiste lub obce. Dla nas, patrzących na rzeczy z perspektywy lat blisko stu cizerdziestu, zbędnym wydaje się jego zastrzeżenie: „nie jestem ani dworskim, ani hetmańskim – ani potemkinowskim, pruskim, cesarskim, ani moskiewskim“. O to posądzać by nie mógł dziś nikt tego człowieka najuczciwszego z uczciwych, patriotę gorącego i światłego. Wszak wszystkie te żerujące na Folsce i rozsadzające ją frakcje są naturalnymi wrogami każdego, kto, jak Staszic, dąży do wzmożenia spoistości narodowej.

Ale czy ten „najprzywiązańszy stronnik narodu polskiego“ nie ma towarzyszów broni? Nie można wskazać nikogo – poza Andrzejem Zamoyskim – kto by przedsięwzięcie jego popierał, a nawet był o nim powiadomiony. Nie wiemy nic o tym, z kim Staszic utrzymywał bezpośrednie czy choćby tylko pośrednie stosunki w czasie obrad Sejmu Wielkiego. Niektóre ustępy Przestróg świadczą o tak wielkiej niezależności autora, że pozwalają mniemać, iż pisząc je i wydając drukiem nie komunikował się z nikim z ówczesnych działaczy politycznych.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>