Stronnictwo patriotyczne owłada sejmem i ogłasza konfederację

Naprzód przebudziła się myśl polityczna teoretyczna. Zaledwie pojawił się pierwszy nakład lhvag, został rozcbwytany tak, że przystąpiono do odbicia drugiego z nierozrzuconego jeszcze całkowicie składu pierwodruku. Wkrótce, na pewno przed Sejmem Wielkim, Uwagi wraz z Pochwalą są przedrukowane w Supraślu. Ale to wszystko nie może zadośćuczynić zapotrzebowaniu: piszącemu te słowa zdarzyło się oglądać długie ustępy z Uwag przepisane ręcznie w księgach rodzinnych, tak zwanych Silvae rerum [3], obok moralnych maksym, dykteryjek, recept i rachunków. Widocznie Uwagi były, mówiąc potocznym językiem dzisiejszym, sensacją dnia. Wkrótce pojawia się jak za dotknięciem różdżki czarodziejskiej ca’a literatura broszurowa, Uwagom poświęcona. Im bliżej do Sejmu Czteroletniego, tym broszur tych więcej. Ogółem w ciągu lat trzech, od 1786 r. do 1788, ukazało się dwadzieścia dwa pisma komentujące lub zwalczające Uwagi.

Po myśli nastąpiły rychło czyny. W r. 1788 wybory wprowadzają do sejmu zwartą, ruchliwą i liczebnie coraz to rosnącą grupę, która wzięła sobie za zadanie urzeczywistnienie programu Uwag. Staszic napisał:

„Najpierw konfederacja powszechna uprzątnie wszystkie do działania przeszkody, tron dziedziczny postanowi, Sejm nieustannym uczyni, większość głosów prawodawczym czynnościom wyznaczy“.

To wszystko się spełnia. Stronnictwo patriotyczne owłada sejmem i ogłasza konfederację. Niemal bezpośrednio po tym, korzystając z przeciwieństw między zgodnymi do niedawna zaborcami, uchwalone zostają: powiększenie liczby wojska do stu tysięcy, zrównanie dochodów biskupstw, nowy podatek „ofiary“, zmiany w ustroju władz. Sejm jest nieustanny – co dwa lata odnawia się tylko skład jego. Udział we władzy prawodawczej przyznany zostaje miastom, odebrany szlachcicom nie-posesjonatom, nie płacącym podatków. Dola chłopa zostaje poprawiona bardzo znacznie. Wreszcie ustalonym zostaje dziedziczenie tronu w panującym domu saskim.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>