Stroynowski i jego pogląd

Więcej wartościowym pod względem systematyczności fizjologicznej jest fizjokratyzm u nas. Nie można go też nazwać zupełnie jałowym, jak to czyni Grabski. Zapewne pisarze polscy kierunku tego nie wprowadzili wielu oryginalnych myśli do nauki, nie zdobyli się na własne ugrupowanie zjawisk. Bądź co bądź jednak książka Stroynowskiego10 zawiera szereg poglądów na społeczeństwo jako całość, które cechuje już pewna samodzielność, wykazująca, że autor nie szedł w przesłankach swych ślepo za francuskimi wzorami.

Pod względem metodycznym Stroynowski stoi już na czysto naukowym gruncie. Odrzuca on wszelkie doktryny, pojęcia oderwane paozące tylko pogląd nasz na społeczeństwo: „Źródłem wielu błędów dwie główne były i są dotychczas przyczyny: piericsza wyobrażenie fałszywe lub ciemne i niepewne: dnąa…, gdy pospolicie od dalekich, ogólnych, a częstokroć mniey pewnych propozycji, Pryncypiami zwanych, zaczynano“ (str. 9). Stosownie do tego rozpoczyna Stroynowski badanie swoje od twierdzenia niepoznawalności istoty rzeczy. „Przez Istotę (essentia) rozumieją Filozofowie takową własność rzeczy, która ją zupełnie od wszystkich innych różni, która będąc najpierwszą, z innej własności nie wynika, a wszystkie od niej swój początek biorą…“, a dalej powiada: „…za pomocą zmysłów i doświadczenia poznać tylko możemy własności i siły, któremi rzeczy obdarzone, sprawować mogą jakie odmiany lub im podlegać: zbiór takich własności i sił zowiemy naturą“ n. W dalszym ciągu odróżnia Stroynowski we własnościach rzeczy istotne i przypadkowe, tj. te, które są nie- rozdzielnie z rzeczą związane, i te, które rzecz nabywa lub traci nie zmieniając swej istoty. Po tym krótkim teoretyczno-poznawczym wstępie Stroynowski bezpośrednio już przechodzi do badania społeczeństwa, określiwszy jeszcze swe pojmowanie porządku fizycznego i moralnego, w zupełności zapożyczone od Quesnaya. Do pierwszego należą wszystkie zjawiska niezależne od ludzkiego rozumu i woli – a zatem przyrodnicze. Do drugiego cala dziedzina psychiczna. Porządek przedwieczny, ustanowiony od Boga, obejmuje całokształt praw moralnych i fizycznych. Człowiek jednak, będąe wolnym, może się do norm moralnych stosować lub nie, może je zapoznawać. Dopiero z analizy zjawisk społecznych da się wyprowadzić wniosek o istotnych właściwościach zjawisk moralnych i odnaleźć prawa, do których winna się przystosować wola ludzka. „Porządek moralny – powiada Stroynowski – nie zależy od woli i mniemania ludzkiego“ 12 – jest on absolutny, i wykazanie jego zasad jest celem nauki społecznej. Dlatego też Stroynowski uważa etykę za podstawę wszelkiej nauki prawnej czy ekonomicznej.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>