Wielkość obszaru gospodarstw

Ceny ziemi są tani najwyższe, wyższe nawet znacznie niż w Wielkopolsce, i to mimo znacznej ilości ziemi lichej. Doszło nawet cło tego, że za ziemię określaną oficjalnie jako należącą cło kategorii „lichej, piaszczystej oraz podmokłej“ płacono (r. 1928) w Małopolsce 2240 zł za ha w wolnym obrocie, podczas gdy w województwach wschodnich za ha najlepszej buraczano-pszennej ziemi płacono tylko 1940 zl: za ziemię zaś bez zabudowań – to jest taką, którą chłop kupuje z wolnej parcelacji – płaci się w Małopolsce 1729 zł za najgorszą, w województwach wschodnich 1310 zl za najlepszą. W Wielkopolsce za taką samą ziemię najgorszą płaciło się 1120 zł, za słabszą żytnio-kartoflaną 1760, za dobrą żytnią 2240, za najlepszą 2730 zł, podczas gdy te same kategorie ziemi w tej samej kolejności szły w województwach centralnych na 1150, 1710, 2330 i 2970, a w Małopolsce 1720, 2440, 3090, 3700 za ha.

Zważyć przy tym należy, że w województwach zachodnich procent gospodarstw do 5 ha obszaru wynosi w stosunku do wszystkich gospodarstw chłopskich wraz z gburskimi – 65,3%, w centralnych mniej – 53,6%. Zdawałoby się przeto, że i w Wielkopolsce panować powinien głód ziemi, mniej wprawdzie dotkliwy niż w Małopolsce, ale bądź co bądź duży, większy niż w województwach centralnych i wschodnich, gdzie procenty odnośne wynoszą tylko 53,6% i 51,9%. Ale pomijając fakt, że cyfry dotyczące wielkości gospodarstw w byłym zaborze rosyjskim są optymistyczne, wiele bowiem faktycznych podziałów nie zostało ujawnionych w aktach notarialnych, chłop wielkopolski w stosunkowo większej liczbie wchłaniany jest przez miasta, pomnażając tam mieszczaństwo, ten zaś, który pozostaje na roli, zbliża się bardziej niż w pozostałych częściach Polski do typu chłopa zachodnio-europejskiego, do typu kalkulującego i inwestującego drobnego przedsiębiorcy. W wyniku mamy postępujące sproleta- ryzowanie lub pólsproletaryzowanie chłopa, nawet spadkobiercy zamożnego gospodarza, na południu, w centrum i na całym wschodzie, gdzie coraz większe rozdrobnienie własności chłopskiej działa niwelująco na chłopską masę.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>